Geleceğin Yönü: Yapay Zeka

Teknoloji yüzyıllarca içinde geçirmediği hızdaki değişimi son 50 yılda geçirdi. Pandeminin etkisiyle beraber dijital dönüşüm de hızlandı. Önümüzdeki yıllarda yeni inovasyonlarla tanışacak, farklı teknoloji eğilimleriyle karşılaşacağız. Son bir yıla damgasını vuran uygulamaları mercek altına aldık. 

Geleceğe damgasını vurması öngörülen trendler “2022 Teknoloji Raporu”nda paylaşıldı. 2080 yılına kadar olan dönemi içeren raporda; yapay zekânın gelişimi, açık bankacılık, kripto finans enstrümanları, Web3, Blockchain, Sanal Evrenler ve Sürdürülebilirlik ön planda. Bugün gelinen noktada günlük yaşam teknolojisiyle yapay zekâ kredi başvurularını işleyebiliyor, kuantum bilgisayarlar yapay zekâ ile günlük sorunları çözebiliyor ve toplantılar, konserler meta-evrende gerçekleştirilebiliyor.

Yapay zekâ her yerde

“AI (Artificial Intelligence)” kısaltmasıyla da ifade edilen Yapay Zekâ, görevleri yerine getirmek için insan zekâsını taklit eden ve topladığı bilgilerle kendisini kademeli olarak geliştirebilen sistemler veya makineler anlamına geliyor. Yapay zekâ, son on yılda oldukça yol kat etti. Günümüzde, görüntü ve konuşma tanıma, araç paylaşım uygulamaları, mobil kişisel asistanlar, navigasyon uygulamaları ve diğer çeşitli uygulamalardaki varlığıyla tanınıyor. Bunun yanı sıra yapay zekâ, daha önce tespit edilmemiş bağlantıları keşfetmek için etkileşimleri araştırmak, kaynakları ve tüketiciler arasındaki dinamik kalıpları belirlemek için gerçek zamanlı olarak kullanılabiliyor. Günümüzde kurumsal firmalar, yapay zekâyı daha çok rekabet avantajı, maliyet ve zaman tasarrufu elde etmek için kullanıyor. Bir araştırma firmasının 2020 yılında üst düzey yöneticiler ile gerçekleştirdiği ankette, AI’nın şu anda işletmelerde farklı hedefleri desteklemek için uygulandığını ortaya koyuyor: Süreçleri daha verimli hale getirmek, mevcut ürünleri ve hizmetleri geliştirmek, yeni ürünler ve hizmetler oluşturmak, karar vermeyi iyileştirmek ve maliyetleri düşürmek gibi…

Yeni internet: Metaverse

Şu sıralar adını sıkça duyduğumuz bir diğer teknoloji eğilimi Metaverse… Metaverse kavramı ilk kez Neal Stephenson’ın 1992 yılında yayımladığı bilimkurgu romanı Snow Crash’de ortaya çıktı, teknolojinin gelişmesiyle birlikte çevrimiçi 3 boyutlu kurgusal bir dünya yaratıldı. Meta-evren olarak da adlandırılan Metaverse, gerçek ve sanalın bir bilim kurgu vizyonunda birleştiği ve insanların farklı cihazlar arasında hareket etmesine ve sanal bir ortamda iletişim kurmasına izin verdiği dijital bir dünya. Burada, sanal karakterler, sanal evler, arsalar, yatlar kısaca gerçek dünyadaki hemen her şey mevcut. Kullanıcılar, giyilebilir teknolojiler ve oluşturacakları sanal kişiliklerle (avatarlar) alışveriş yapıyor, konsere gidiyor, konferansa katılıyor, oyun oynuyor, seyahat ediyor hatta iş toplantılarını üç boyutlu dijital evrende gerçekleştiriyor. Bu dünyada vakit geçirenlerin odağında ise son zamanlarda sanal oyun platformu MANA’da meta araziler satın almak var. 1 milyon dolara yatırım yapılan SuperWorld isimli platformda Central Park’tan Eyfel Kulesi’ne, Çin Seddi’nden Gize Piramitleri’ne kadar birçok tarihî ve önemli yapı Ethereum adı verilen kripto para ile satın alınabiliyor. Platformun internet sitesinde öne çıkarılan yerler arasında Türkiye’den de tarihî yapılar var. SuperWorld’ün öne çıkardığı tarihî yapılar arasında Ayasofya ve Sultanahmet Camisi en yüksek fiyata satılan yerler.

NFT dünyası yeni başlıyor

2022’nin bir diğer teknolojik trendi de NFT dünyası… Klasikleşmiş kripto paralardan çok daha farklı bir uygulamaya sahip olan NFT’ler, dijital ortamda ürettiğiniz pek çok eseri ilgilendirebilecek bir kavram. NFT’nin açılımı ‘Non Fungible Token’. “Değişmesi mümkün olmayan para” olarak tercüme edilebilir. NFT, aslında bir kripto para birimi. Fakat bu tanımda söz konusu para, temel tanımıyla değişim aracı… Bildiğimiz tanımların dışında değerli olan herhangi bir varlık olabilir. Yani NFT, bir değere sahip olan ve tahsil edilebilen dijital bir varlık. NFT’nin artık kalıcı olarak hayatımıza girdiğini söyleyebiliriz. Siz de kendi NFT’lerinizi oluşturabilirsiniz. NFT’leri satın almanıza ve satmanıza izin veren farklı blockchain’ler üzerinde inşa edilmiş birçok platform var. Yapmanız gerekenler sadece NFT bilgilerini doldurmak, dijital sanat eserinizi veya dosyanızı yüklemek ve çıkarma ücretini ödemek.

Blockchain (Blok Zincir) teknolojisi

Günümüzde dijital para uygulamaları ile hayatımıza giren Blockchain teknolojisi çağın en merak edilen teknolojilerinden biri ve 2022’de de oldukça etkili olacak bir teknoloji trendi. Dijital bir kimlik, dijital bir kontrol alanı sunan blok zinciri alanı küresel bir ağda pek çok işlemin güvenli bir şekilde gerçekleşmesine olanak sağlayan bir teknoloji. Blockchain sistemindeki her bir işlem bir bloğa karşılık geliyor. Şifreli bir zincir şeklinde işleyen sistemde oluşturulan bloklar değiştirilemez ve şifreler kırılamaz durumda. Tüm işlemlerin dijital olarak gerçekleştiği bir sistem olan blok zincir teknolojisi pek çok alanda kullanılıyor ancak en yaygın kullanım alanı kripto para işlemleri ve kripto para madenciliği.

Yüz tanıma ile parolasız kimlik doğrulama

Teknoloji daha akıllı hâle geldikçe en güçlü şifrelerin bile kırılabilmesi artık daha olası. Bu nedenle şifre ile kimlik doğrulamanın da zamanla yerini daha güvenli doğrulama yöntemlerine bırakması bekleniyor. Günümüzde parmak izi, yüz tanıma gibi parolasız kimlik tanıma yöntemleri hâlihazırda kullanılıyor olsa da kademeli geçişlerle, her alanda bu tarz doğrulama sistemleriyle karşılaşacağımız öngörülüyor. Yüzlerimiz artık teknoloji için iyi bir ortak olmaya başladı. Yüz tanıma sistemleriyle başlayan hikâye, şimdi yüzlerimizi bir dizi farklı uygulama için kullanacak olan çok sayıda sektör tarafından daha da geliştiriliyor. Telefonunuzun kilidini sadece ona bakarak açma yeteneğimiz internete bağlı olan evimizin ve arabamızın kilidini açmaya da yarayacak. Yakın gelecekte bir kişinin sadece yüzünü tanıtarak binalara giriş yapması, resmi işlerini daha kolay halletmesi ve ATM kullanması mümkün hale gelecek.  

Online alışverişlerde artırılmış gerçeklik

2022 yılında sık karşılaşacağımız teknolojik bir diğer gelişme de Artırılmış Gerçeklik… Online alışveriş kavramı, sadece on yıl öncesinde bir devrim olarak görülse de bugün işler, online satın aldığınız ürünü deneyimlemeye kadar geldi. Evinizin salonu için koltuk aldığınızı düşünün. Koltuğu satın almadan önce, odada nasıl görüneceğini hayal etmek biraz zor olabilir, değil mi? Alacağınız koltuğun duvarlara ve mevcut dekorlara mükemmel bir şekilde uyumlu olması gerekiyor. Peki, bir ürünü satın almadan önce ihtiyaçlarımızı karşılayıp karşılamayacağını nasıl anlayacağız? Artırılmış gerçeklik (AR) sayesinde “satın almadan önce dene” özelliğine artık erişilebiliyor. Birçok perakendeci, müşterilerin daha iyi kararlar vermesini sağlayan artırılmış gerçeklik uygulamaları kullanıyor.

Bitcoin, NFT ve Metaverse derken gerçekliğin ve sanalın birbirine girdiği yepyeni bir dijital evrende hızla ilerliyoruz. Her yeni yıl, yeni birçok teknolojik gelişmeye gebe. 2023’te de kaynaktan bağımsız olarak verileri anında sorgulama, izleme, yorumlama ve bunlara göre hareket etme yeteneği sunan ve aynı zamanda koronavirüs aşılarının geliştirilmesi için kullanılan Kuantam Hesaplama bayağı bir dikkat çekecek.